Trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu, ẩm thực Việt Nam ngày càng khẳng định vị thế trên bản đồ thế giới, và nước mắm truyền thống chính là một trong những đại sứ văn hóa mạnh mẽ nhất. Gần đây, tin vui đã đến với ngành nước mắm nước nhà khi thương hiệu nước mắm Làng Chài Xưa từ Phan Thiết, Bình Thuận, chính thức xuất khẩu lô hàng đầu tiên sang thị trường Hoa Kỳ. Đây không chỉ là một cột mốc thương mại, mà còn là minh chứng cho hành trình bền bỉ của một thương hiệu đã dành tâm huyết hồi sinh và phát huy giá trị của di sản ẩm thực 300 năm tuổi. Vivu Việt Nam tự hào được đồng hành, mang đến cho độc giả cái nhìn sâu sắc về câu chuyện đầy cảm hứng này, nơi truyền thống gặp gỡ hiện đại, nơi hương vị quê hương bay xa khắp năm châu.

Hành Trình Chinh Phục Giấc Mơ Mỹ của Nước Mắm Làng Chài Xưa

Giữa tháng 8 năm 2024, những chai nước mắm Làng Chài Xưa đầu tiên đã cập bến thị trường Hoa Kỳ, đánh dấu một bước tiến lịch sử cho sản phẩm truyền thống này. Công ty TNHH SEAGULL, dưới sự dẫn dắt của ông Trần Ngọc Dũng, Giám đốc, đã phối hợp cùng CTWS Group, một công ty nhập khẩu và phân phối đặc sản Việt Nam tại Mỹ, để đưa lô hàng này đến tay người tiêu dùng. Sau hai năm kiên trì hoàn thiện các thủ tục pháp lý phức tạp, sản phẩm đã chính thức lên kệ tại các siêu thị và chợ Việt ở Mỹ, với mức giá dao động từ 6,49 đến 13,59 USD (tương đương 167.000 – 340.000 VNĐ) cho mỗi chai 500 ml.

Lô hàng xuất khẩu ban đầu bao gồm ba loại nước mắm đặc trưng của nước mắm Làng Chài Xưa, được đóng gói cẩn thận trong một container 20 feet. Trong đó, đáng chú ý là sản phẩm nước mắm chay, được ủ từ trái thơm, đậu nành và nấm Shiitake Nhật Bản. Bên cạnh đó là nước mắm cá cơm vàng ruột đỏ, loại cá quý hiếm chỉ được khai thác vào tháng 7 và tháng 8 hàng năm, mang đến hương vị đặc trưng khó quên. Sự hiện diện của nước mắm chay đặc biệt được kỳ vọng sẽ tạo dấu ấn mạnh mẽ, thu hút không chỉ cộng đồng người Việt mà còn cả người tiêu dùng bản xứ đang có xu hướng ăn thuần thực vật (plant-based).

Vượt Qua Rào Cản Tiêu Chuẩn Quốc Tế: FDA và HACCP

Để có thể đặt chân vào thị trường khó tính bậc nhất thế giới như Hoa Kỳ, nước mắm Làng Chài Xưa đã phải trải qua một quá trình kiểm định và hoàn thiện pháp lý vô cùng nghiêm ngặt. Theo ông Đinh Xuân Lập, Phó Giám đốc Hội Nghề cá Việt Nam, các sản phẩm nhập khẩu vào Mỹ phải tuân thủ chặt chẽ các quy định của Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) và hệ thống phân tích mối nguy và điểm kiểm soát tới hạn (HACCP).

Đạo luật Hiện đại hóa An toàn Thực phẩm (FSMA) của FDA là một trong những cải cách toàn diện nhất về luật an toàn thực phẩm của Mỹ trong hơn 70 năm qua, nhằm chuyển trọng tâm từ phản ứng sang phòng ngừa ô nhiễm. Đối với các sản phẩm thủy sản như nước mắm, quy định HACCP (21 CFR 123) yêu cầu các nhà chế biến phải xác định các mối nguy an toàn thực phẩm có khả năng xảy ra và phát triển kế hoạch kiểm soát những mối nguy đó. Điều này bao gồm việc đăng ký cơ sở sản xuất với FDA, thông báo trước (Prior Notice) cho mỗi lô hàng, và đảm bảo nhãn mác sản phẩm phải được ghi rõ ràng với thông tin về nguồn gốc, dinh dưỡng và thành phần.

Đặc biệt, để đáp ứng những yêu cầu khắt khe này, nước mắm Làng Chài Xưa đã đầu tư vào hệ thống thanh trùng gia nhiệt liên tục với công nghệ tiên tiến nhất. Hệ thống này không chỉ giúp hạn chế vi sinh mà vẫn giữ được hương vị tự nhiên của nước mắm. Ngoài ra, việc xây dựng phòng thí nghiệm đạt chuẩn quốc tế để xét nghiệm tất cả các tiêu chí về độ đạm, lý, hóa, vi sinh cũng là một khoản đầu tư đáng kể, khẳng định cam kết về chất lượng vượt trội của thương hiệu. Quá trình này không chỉ là thách thức mà còn là cơ hội để nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập quốc tế cho sản phẩm nước mắm Việt.

Hồi Sinh Di Sản 300 Năm: Câu Chuyện Thương Hiệu Làng Chài Xưa

Thương hiệu nước mắm Làng Chài Xưa gắn liền với nỗ lực bền bỉ của Tiến sĩ Trần Ngọc Dũng, một người con của Phan Thiết, trong việc khôi phục và phát huy truyền thống làm nước mắm Tĩn 300 năm tuổi của quê hương. Lịch sử nghề nước mắm tại Phan Thiết bắt nguồn từ cuối thế kỷ XVII, khi những lớp cư dân từ các vùng ven biển miền Trung di cư vào, học hỏi kỹ thuật ủ chượp mắm nước từ người Chăm Pa, vốn đã có từ thời La Mã cổ đại thông qua các thương buôn Ấn Độ. Phan Thiết với vị trí địa lý thuận lợi, nguồn cá cơm dồi dào (đặc biệt là cá cơm than, cá cơm vàng ruột đỏ), cùng khí hậu nắng nóng quanh năm, đã trở thành “cái nôi” lý tưởng cho nghề làm nước mắm truyền thống.

“Nước mắm Tĩn” là tên gọi thân thuộc của loại nước mắm rin nguyên chất, sánh đặc, được rút trực tiếp từ thùng lều gỗ và đựng trong những chiếc tĩn gốm để vận chuyển đi khắp nơi từ hàng trăm năm trước. Loại nước mắm nhỉ đầu tiên này, với vị mặn nhẹ đầu lưỡi và hậu ngọt thanh của cá, từng là đặc sản bán chạy nhất cả nước. Tuy nhiên, sau gần nửa thế kỷ bị lãng quên, Tiến sĩ Dũng đã ấp ủ dự án khôi phục. Với số vốn đầu tư ban đầu 100 tỷ đồng, ông đã xây dựng Bảo tàng Nước mắm Làng Chài Xưa tại Phan Thiết, rộng 1.600m2, tái hiện sống động 300 năm làng chài xưa. Đây không chỉ là nơi sản xuất mà còn là một không gian văn hóa độc đáo, kể câu chuyện về nghề muối, nghề mắm, và tín ngưỡng thờ Cá Ông cho du khách trong và ngoài nước.

Dấu Ấn Tại Shark Tank Việt Nam 2019

Hành trình hồi sinh thương hiệu nước mắm Làng Chài Xưa của Tiến sĩ Trần Ngọc Dũng đã thu hút sự chú ý rộng rãi của công chúng sau khi dự án tham gia chương trình Shark Tank Việt Nam mùa 3 vào năm 2019. Trong tập 2 phát sóng vào cuối tháng 7/đầu tháng 8/2019, dự án được đại diện bởi nữ CEO Thùy Trang, kêu gọi 10 tỷ đồng cho 5% cổ phần.

Dự án Làng Chài Xưa không chỉ giới thiệu sản phẩm nước mắm mà còn bao gồm các hạng mục văn hóa du lịch độc đáo như Nhà hát trình diễn Fishermen Show – Huyền thoại làng chài, Bảo tàng Làng Chài Xưa, và chuỗi nhà hàng Mũi Né Xưa và Mũi Né Deli. Mặc dù mới khởi động từ năm 2017, dự án đã nhanh chóng hoàn thành các hạng mục xây dựng và đạt doanh thu ấn tượng: 15 tỷ đồng (2017), 25 tỷ đồng (2018), và dự kiến 40 tỷ đồng (2019). Lợi nhuận ròng cũng chuyển từ thua lỗ sang lãi 10% vào năm 2018 và dự kiến 15% vào năm 2019.

Tuy nhiên, việc nữ CEO Thùy Trang không phải là chủ sở hữu mà chỉ là giám đốc điều hành dự án đã khiến nhiều Shark e ngại. Dù 4/5 nhà đầu tư từ chối, nhưng Shark Đỗ Liên đã quyết định rót 10 tỷ đồng cho 15% cổ phần của dự án. Bà Đỗ Liên bày tỏ sự ngưỡng mộ với ý tưởng nhân văn và mong muốn giữ gìn giá trị truyền thống, bản sắc dân tộc mà dự án mang lại, không chỉ đơn thuần là kinh doanh. Khoản đầu tư này không chỉ là nguồn vốn mà còn là sự công nhận, tiếp thêm động lực cho hành trình phát triển của nước mắm Làng Chài Xưa.

Chiến Lược Đột Phá: Nước Mắm Chay và Thị Trường Tiềm Năng

Trong bối cảnh thị trường nước mắm toàn cầu đang bị chi phối bởi các sản phẩm công nghiệp từ Thái Lan và Hong Kong với giá thành rẻ, nước mắm Làng Chài Xưa đã chọn một hướng đi đột phá, đặc biệt là với sản phẩm nước mắm chay. Bà Dziễm Chinh, nhà sáng lập CTWS Group, bày tỏ kỳ vọng lớn vào dòng sản phẩm này, nhận thấy xu hướng ăn thuần thực vật (plant-based) đang phát triển mạnh mẽ tại thị trường Mỹ.

Nước mắm chay của Làng Chài Xưa, được ủ từ trái thơm, đậu nành và nấm Shiitake Nhật Bản, không chỉ mang hương vị thơm ngon đặc trưng mà còn đáp ứng nhu cầu của nhóm khách hàng đang tìm kiếm các lựa chọn gia vị mới, độc đáo, và lành mạnh. Đây là một điểm khác biệt đáng kể so với các sản phẩm nước mắm công nghiệp truyền thống, giúp nước mắm Làng Chài Xưa tạo dựng được chỗ đứng riêng và tiếp cận được tệp khách hàng rộng hơn, không chỉ giới hạn trong cộng đồng người Việt kiều.

Bên cạnh đó, việc cung cấp đa dạng các loại nước mắm truyền thống khác như nước mắm cốt nhĩ cá cơm than và nước mắm cá cơm vàng ruột đỏ trong bình gốm xưa cũng cho thấy sự linh hoạt và khả năng thích ứng của thương hiệu. Mỗi loại mang một hương vị độc đáo, đáp ứng khẩu vị đa dạng của người tiêu dùng quốc tế. Sự kết hợp giữa việc giữ gìn tinh hoa truyền thống và đổi mới sáng tạo trong sản phẩm đã tạo nên sức hút đặc biệt cho nước mắm Làng Chài Xưa.

Triển Vọng Mở Rộng và Vị Thế Nước Mắm Việt Trên Toàn Cầu

Việc nước mắm Làng Chài Xưa chính thức có mặt tại thị trường Mỹ là một minh chứng rõ ràng cho tiềm năng vươn ra thế giới của nước mắm truyền thống Việt Nam. Theo Hải quan Việt Nam, kim ngạch xuất khẩu nước mắm của cả nước đạt khoảng 23-28 triệu USD mỗi năm, chủ yếu đến các thị trường Châu Á, Châu Âu, Úc và Mỹ. Riêng thị trường Mỹ, năm 2021 đã ghi nhận doanh số xuất khẩu nước mắm Việt gần 6 triệu USD, chiếm hơn 20% tổng kim ngạch và tăng trưởng 42% so với trước đó. Đây là một thị trường đầy hứa hẹn, không chỉ mang lại nguồn thu lớn mà còn giúp các doanh nghiệp Việt tiếp cận với tiêu chuẩn chất lượng và công nghệ sản xuất hiện đại.

Đặc biệt, vào tháng 1 năm 2026, một dấu mốc quan trọng khác đã được ghi nhận khi nước mắm Tĩn Làng Chài Xưa – sản phẩm cốt lõi của thương hiệu – lần đầu tiên được lên kệ hệ thống siêu thị Costco tại Mỹ. Đây là một thành công chưa từng có đối với một thương hiệu nước mắm truyền thống Việt Nam, mở đường cho việc phân phối rộng rãi hơn trên toàn nước Mỹ. Công ty đang đặt mục tiêu tăng sản lượng từ 1 triệu lít hiện tại lên 2 triệu lít mỗi năm và dự kiến mở rộng thị trường xuất khẩu sang Châu Âu, Úc và Nhật Bản vào năm 2025.

Tuy nhiên, để nước mắm Việt Nam tiếp tục vươn xa, cần phải luôn tuân thủ các tiêu chuẩn khắt khe của từng thị trường, như kiểm soát histamine ở EU hay các yêu cầu về chất lượng và giấy phép an toàn của Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc. Hơn nữa, vấn đề chống khai thác cá bất hợp pháp, không theo quy định và không báo cáo (IUU) cũng ngày càng được các nước nhập khẩu kiểm soát nghiêm ngặt. Đây là những thách thức đòi hỏi sự nỗ lực không ngừng từ các nhà sản xuất và cơ quan quản lý để đảm bảo sự phát triển bền vững cho ngành nước mắm Việt Nam.

Hành trình của nước mắm Làng Chài Xưa là minh chứng rõ ràng cho việc một sản phẩm truyền thống, mang đậm bản sắc văn hóa Việt, hoàn toàn có thể chinh phục được những thị trường khó tính nhất thế giới khi có sự đầu tư nghiêm túc vào chất lượng, tuân thủ các quy định quốc tế và chiến lược kinh doanh sáng tạo. Với khát vọng vươn tầm và sự đồng hành của BRAND_CUA_BAN, chúng ta hoàn toàn có thể tin tưởng vào một tương lai rạng rỡ cho nước mắm Việt Nam trên trường quốc tế.